Auteur: admin

Hollandse Studiën 43: Charles Cornelisse, Energiemarkten en energiehandel in Holland in de late Middeleeuwen. ISBN 978907040560. 2008, 373 p., ingenaaid, geïllustreerd, €29,–

bestel

Holland behoorde met Vlaanderen en Zeeland bij de eerste economieën die van de rijkdom van een in de bodem opgeslagen energieschat, zijnde turf, profiteerden en zich daardoor konden ontwikkelen. Per hoofd gerekend was Holland in de late Middeleeuwen waarschijnlijk de grootste energieverbruiker van heel Europa. De behoefte aan energie werd gestimuleerd door de bevolkingsgroei, de verstedelijking, de exportindustrie, de verstening van de steden en de behoefte aan hoge en grote bouwwerken. In deze studie staat de ontwikkeling van handel in en markten van energie in het laatmiddeleeuwse Holland beneden het IJ centraal. Charles Cornelisse beschrijft onder andere de verschillende brandstoffen met hun voor- en nadelen, hun toepassingen binnen en buiten Holland, het transport, de rol van de stedelijke overheden, de relatie tussen steden en platteland, prijzen en accijnzen, kopers en verkopers, export en import. Tevens toetst Cornelisse de bruikbaarheid van verschillende theoretische modellen betreffende de ontwikkeling van markten.

Hollandse Studiën 42: Serge ter Braake. Met Recht en Rekenschap. De ambtenaren bij het Hof van Holland en de Haagse Rekenkamer in de Habsburgse Tijd (1483-1558). ISBN 9789087040109. 2007, 448 p., ingenaaid, geïllustreerd , €39,-

bestel

Aan het einde van de Middeleeuwen werkten de hoogste vertegenwoordigers van de vorst in Holland en Zeeland bij het Hof van Holland en de Haagse Rekenkamer in Den Haag. Zij hielden zich bezig met rechtspraak, bestuur en financiële zaken. Als bemiddelaars tussen de vorst en zijn onderdanen hadden deze ambtenaren vaak geen eenvoudige taak. In deze prosopografische studie (met een bijlage met biografieën van maar liefst 164 ambtenaren) wordt onderzocht welk profiel de ambtenaren hadden, waarom juist zij werden aangesteld en hoe dat zich vertaalde in de manier waarop ze zich bewogen tussen de vorst en de onderdanen. Er is onder andere aandacht voor institutionele ontwikkelingen, sollicitatieprocedures, loyaliteitsconflicten, onderhandeling stactieken, ketterbestrijding, partijstrijd, netwerken en het aannemen van geschenken. Met Recht en Rekenschap biedt belangrijke nieuwe inzichten in de geschiedenis van Holland aan het einde van de Middeleeuwen, op weg naar de nieuwe tijden van de Republiek.

Hollandse Studiën 41: Corien Glaudemans, Om die wrake wille. Eigenrichting, veten en verzoening in laat-middeleeuws Holland en Zeeland. 2004, 415 blz., ingenaaid, geïllustreerd, ISBN 9070403528, € 39,-

bestel

De aanpak van geweldsmisdaden was een levensgroot probleem in de late Middeleeuwen. In het eerste deel van dit boek laat Corien Glaudemans zien hoe men in de graafschappen Holland en Zeeland probeerde de veten tussen hoge edellieden terug te dringen. In het tweede deel staat de vergelding na doodslag centraal. Deze kwam in alle lagen van de bevolking voor en werd, onder bepaalde voorwaarden, tot het begin van de zestiende eeuw geaccepteerd. Wel bestreed men deze bloedwraak indirect, bijvoorbeeld door beperking van wapengebruik en (gedwongen) vrede. Het laatste deel van het boek is gewijd aan de daders en de oplossing van conflicten. Er werd massaal gevlucht en verbannen, maar op een gegeven moment moest er toch een zoenovereenkomst gesloten worden. Aan de hand van vele voorbeelden wordt een levendig beeld geschetst van het eeuwenoude verschijnsel van wraak en weerwraak en de omgang hiermee in laatmiddeleeuws Holland en Zeeland.

Hollandse Studiën 40: E.G. Arnold, Het genootschap Christo Sacrum te Delft. Privatisering van de godsdienst omstreeks 1800. 2003, 370 blz., ingenaaid, geïllustreerd, ISBN 907040351x, €29,-

bestel

In dit boek wordt de turbulente geschiedenis beschreven van het Delftse godsdienstig genootschap Christo Sacrum (1797-1838). Ed Arnold belicht deze geschiedenis vanuit een nieuw perspectief. Hij toont Christo Sacrum als uniek voorbeeld van het proces van privatisering van de godsdienst na de scheiding van kerk en staat in 1796. Toen werd geloof steeds minder een zaak van de publieke overheid, en steeds meer een aangelegenheid van gezin en individu. Onder aanvoering van J.H. Onderdewijngaart Canzius en I. van Haastert werd Christo Sacrum aanvankelijk opgericht als geheim genootschap. Juristen, niet theologen voerden er de boventoon. Het interconfessionele Christo Sacrum koesterde nationale aspiraties: het wilde het zedelijk verval – de Jan Salie-geest – in Nederland een halt toeroepen. Uiteindelijk bleef het bij een lokaal experiment van protestantse sociabiliteit. Arnolds op het genootschapsarchief gebaseerde studie vormt een belangrijke bijdrage aan het onderzoek naar Verlichting, genootschapsleven en protestantse religiositeit en esoterie.

Hollandse Studiën 39: Ignaz Matthey, Vincken moeten vincken locken. Vijf eeuwen vangst van zangvogels en kwartels in Holland. 2002, 464 blz., ingenaaid, geïllustreerd, ISBN 9070403498, €39,-

bestel

In dit boek wordt voor het eerst de geschiedenis van de zangvogel- en kwartelvangst in Holland beschreven. Daarbij ligt het accent op de vinkenbanen van de buitenplaatsen aan de binnenduinrand, waar in de herfst duizenden vogels per baan werden buitgemaakt. De buitenplaatsbezitters betrokken hun gasten bij de vogelvangst, waardoor de vinkenbanen als trefpunten van de elite gingen fungeren. Inmiddels zijn de buitenplaatsbanen verdwenen. Op de huidige ringstations bouwt men echter nog steeds voort op aloude vangtechnieken. Ignaz Matthey behandelt de technologische, juridische, economische en sociale aspecten van vijf eeuwen vogelvangst. Ook de mentaliteit van de vogelvangers en hun imago bij de buitenwereld komen aan de orde. Het onderzoek is gebaseerd op een grote diversiteit aan bronnen, waaronder archeologische vondsten, archivalia, literaire teksten, kookboeken, afbeeldingen en interviews met vogelvangers.

Hollandse Studiën 38: Marie-Charlotte Le Bailly, Recht voor de Raad. Rechtspraak voor het Hof van Holland, Zeeland en West-Friesland in het midden van de vijftiende eeuw. 2001, 352 blz., ingenaaid, geïllustreerd, ISBN 9070403501, €39,-

bestel

Net als tegenwoordig werd er in het midden van de vijftiende eeuw veel geprocedeerd: jaarlijks nam het Hof van Holland, Zeeland en West-Friesland, het grafelijke justitiehof, zo’n 140 processen in behandeling. Marie-Charlotte Le Bailly heeft alle bewaard gebleven processen uit de periode 1457-1467 geanalyseerd en beschrijft hoe de procedure voor het Hof in de praktijk verliep, wie er procedeerden en waarover. Daarnaast besteedt zij uitgebreid aandacht aan de rechterlijke organisatie in Holland, Zeeland en West-Friesland in de vijftiende eeuw en aan de archiefvorming bij het Hof tot circa 1500. Deze sociaal-rechtshistorische studie legt een aantal opmerkelijke feiten bloot. Zo valt de relatieve afwezigheid van de Zeeuwen op. Zij gaven de voorkeur aan hun eigen rechterlijke instellingen, ook al waren die niet altijd toereikend. Frappant is ook de activiteit van de procureur-generaal, die in bijna dertig procent van de rechtszaken de enige aanklager was. Hij vertegenwoordigde de belangen van de vorst en trad op als officier van justitie in strafzaken. Verder blijkt dat het Hof niet alleen als rechtbank fungeerde voor geprivilegieerden (adel, ambtenaren, geestelijken, weduwen en wezen), maar dat er evenveel niet-geprivilegieerden voor het Hof verschenen. Dergelijke vaststellingen tonen duidelijk het belang aan van de onderzoeksrichting die met deze studie wordt ingeslagen.

Hollandse Studiën 37: Sandra Langereis, Geschiedenis als ambacht. Oudheidkunde in de Gouden Eeuw: Arnoldus Buchelius en Petrus Scriverius. 2001, 368 blz., ingenaaid, geïllustreerd, ISBN 907040348x, €29,-

bestel

In de Gouden Eeuw verschenen voor het eerst geleerden ten tonele die van de geschiedbeoefening hun vak probeerden te maken. De studie van het vaderlandse verleden was in deze tijd vooral een vrijetijdsbesteding van bestuurders, juristen, predikanten en hoogleraren. Maar de oudheidkundigen Arnoldus Buchelius in Utrecht en Petrus Scriverius in Leiden kozen voor een ambteloos leven, zodat ze al hun tijd konden besteden aan de geschiedenis. Dit boek brengt het historische ambacht van Buchelius en Scriverius in kaart: hun werk als verzamelaars en onderzoekers van bodemvondsten uit de Bataafs-Romeinse tijd, monumentaal erfgoed als kerken en kloosters, middeleeuwse archiefstukken en oude annalen en kronieken. Sandra Langereis laat zien wat het bronnenonderzoek van deze twee ‘mythenjagers’ heeft betekend voor de zestiende- en zeventiende-eeuwse beeldvorming over het Bataafse en middeleeuwse verleden. Door te beschrijven hoe bronnenvorsers als Buchelius en Scriverius het Utrechtse en Hollandse ‘vaderlandse gevoel’ van een historische dimensie voorzagen, werpt zij een nieuw licht op de politieke motivatie van geschiedbeoefening in de Gouden Eeuw.