Column | Historische podcasts zijn hot

Kayleigh Goudsmit

Nu mijn laatste treinrit van half maart dateert (ik schrijf dit in juli), moest ik even zoeken naar een geschikt moment om podcasts te luisteren. Dat deed ik altijd in de trein naar huis. Niets is zo fijn als met een goed verhaal op de achtergrond het Noord-Hollandse landschap voorbij te zien glijden. Dat uitzicht heb ik gelukkig ook nu ik vaker met de auto over de A7 richting Hoorn rijd – en hoewel ik het meezingen met de radio ook een fijn tijdverdrijf vind, is de stilte van de auto ook erg geschikt voor het luisteren naar mijn favoriete podcasts.

Waar ik mijn podcast-app voorheen met name gebruikte om OVT terug te luisteren, heb ik het afgelopen jaar de historische podcast ontdekt. Niet toevallig gaat deze ontdekking gelijk op met het eerste seizoen van de NIOD Rewind podcast on War & Violence, dat gemaakt is door twee collega’s. De historische podcast is hot en nieuwe podcasts schieten als paddenstoelen uit de grond. Dat was al zo voor COVID-19. Steeds meer organisaties ontdekten de podcast om verhalen over te brengen aan het grotere publiek. Door de corona-crisis is deze ontwikkeling in een stroomversnelling geraakt.

Toen veel organisaties genoodzaakt waren hun evenementen af te lassen of te verplaatsen, en geen bezoekers meer konden ontvangen, werd er nagedacht over andere vormen van kennisoverdracht. Regelmatig is er naar de podcast als alternatief gegrepen om verhalen naar het grotere publiek te brengen – met wisselend resultaat. Immers, niet alle evenementen zijn om te vormen tot een podcast. Dat het mogelijk is om een bezoek aan het museum te vervangen door een podcast, bewijst het grote succes van de podcast In het Rijks tijdens de quarantaine.

Illustratie Maarten Streefland

Een goede podcast is méér dan een opgenomen lezing. Als altijd is hier het doel van je bijeenkomst leidend: waarom wilde je dat evenement organiseren? Als je doel is om te inspireren, te prikkelen, een verhaal te vertellen: waarom dan niet een podcast in plaats van een (online) lezing? Een lezing vindt één keer plaats voor een beperkt aantal mensen, terwijl een podcast een handzaam formaat heeft. Het is makkelijk te downloaden en mee te nemen tijdens het autorijden, boodschappen doen, wandelen of schoonmaken. Dat ik momenteel al genoeg achter een scherm zit, is voor mij ook een belangrijke overweging om naar een podcast te luisteren in plaats van een lezing terug te kijken.

Een podcast is een goede manier om nieuwe kennis op te doen. Laat ik mezelf als uitgangspunt nemen: hoewel ik tijdens mijn werk dagelijks met geschiedenis bezig ben, mis ik de inhoudelijke verdieping in andere onderwerpen dan de Tweede Wereldoorlog en genocide. In een podcast is ruimte om het onderwerp op een laagdrempelige manier uit te leggen – maar ook om de diepte in te gaan. Als het gaat om historische podcasts zijn er drie categorieën waar ik graag naar luister: biografisch ingestoken podcasts, waarbij de geschiedenis wordt uitgelegd aan de hand van een persoonlijk verhaal (De plantage van onze voorouders, De familie Romeijn); podcasts die gemaakt worden door historici (Tim en Paul Geschiedenis Podcast, De Geschiedenisles die je nooit hebt gehad) en podcasts vanuit een (wetenschappelijk) instituut of museum (In Schiedam, Meertens Instituut – Instituut voor Huisgeluid).

Wat maakt een podcast tot een goede historische podcast? In zijn bijdrage voor de online rubriek Hollandse Podcast Parade omschrijft Bart Wallet het als volgt: ‘Hij moet een onverwacht inkijkje in het verleden bieden, het verleden op een natuurlijke manier weten te verbinden aan het heden en naast kennisoverdracht ook iets van de historische ervaring weten over te brengen.’ Ik vind het daarnaast prettig als een podcast meer is dan een opgenomen gesprek. Als er achtergrondmuziek of historisch materiaal is toegevoegd, en als het bondig is gemonteerd. Oftewel, als de podcast een beetje professioneel in elkaar steekt. Voor degenen die nog sceptisch zijn: een goed gemaakte podcast doet me denken aan de lessen van mijn favoriete geschiedenisdocenten. Een deskundige verteller die je door de materie leidt, of een goede interviewer die juist die vragen aan experts en de geschiedenis stelt die jij zelf hebt.

Natuurlijk wordt al op tal van manieren historische kennis gedeeld. Boeken, televisie-uitzendingen en evenementen vliegen ons om de oren. Daarnaast worden er nog genoeg congressen georganiseerd en wetenschappelijke artikelen geschreven. Podcasts passen goed in deze ontwikkeling, en zijn zeker geen hype die voorbijgaat. De podcast is niet beter of slechter dan andere manieren van wetenschapscommunicatie, maar anders. De luistercijfers van een podcast zijn een mooie aanvulling op de lezers van je meest recente wetenschappelijke artikel. Als je verschillende doelgroepen wilt bereiken, is het goed om te experimenteren met verschillende uitingen. Denk daarom ook eens aan de luisteraars in plaats van uitsluitend aan de lezers!