De domineeszoon uit Voorhout die dokter werd

Marieke Dwarswaard

Het Boerhaavehuis in Voorhout

Toegegeven, Voorhout is al een jaar of vijf mijn officiële woonplaats niet meer, maar het is wel de plek waar ik opgegroeid ben. Midden in het dorp, vlak bij de twee kerken die deze plaats rijk is (één katholiek, één protestants), staat het Boerhaavehuis, tevens de pastorie van de laatstgenoemde kerk. Hier werd Herman Boerhaave (1668-1738) geboren, een van de meest prominente wetenschappers die Nederland heeft voortgebracht. Hij was een ware homo universalis: hij studeerde filosofie, wiskunde en theologie. Uiteindelijk bleek geneeskunde zijn grootste passie. Hij werd hoogleraar op drie van de vijf leerstoelen van de medische faculteit van de Universiteit Leiden en werd bekend om zijn lesmethode: lesgeven aan het bed. Boerhaave is echter veel minder bekend om zijn plantkundige werk. Van 1709 tot 1730 was hij prefect van de Hortus Botanicus in Leiden, in welke tijd hij meer dan tweeduizend planten toevoegde aan de index van de Hortus.

In de jaren tachtig van de vorige eeuw is de tuin van het Boerhaavehuis gereconstrueerd. Er is een Hollandse Renaissance-tuin ontworpen, die in de afgelopen jaren voor een deel is getransformeerd in een kruidentuin. Een deel van de kruiden heeft een medicinale werking en is waarschijnlijk door Boerhaave gebruikt in zijn werk als arts. Zodra deze periode van thuiszitten voorbij is, is de tuin zeker de moeite waard om te bezoeken. En sta dan even stil bij de steen waarin het motto van Boerhaave gegraveerd is: Simplex sigillum veri (Eenvoud is het kenmerk van het ware).

Portret van Herman Boerhaave. Olieverf op doek door Cornelis Troost, 1735-1745.
Collectie Amsterdam Museum